'Verborgen plaatsen' onderzoek

Kort&Klein – ontstaan in het kleinste wat niet werd gezegd

Er was altijd al iets aanwezig.
Niet zichtbaar in woorden, maar voelbaar in wat ertussen zat.

Een broer die er niet meer was.
En daardoor juist overal.

Niet in verhalen.
Wel in stiltes.
In spanningen.

Geen verhalen.
In wat er niet gezegd werd, zo ging dat toen- gewoon doorgaan.

Daar, in dat vroege opgroeien, ontstond geen theorie.
Maar een gevoeligheid.

Voor wat ontbreekt.
Voor wat schuurt.
Voor wat zich laat zien zonder taal.

45 jaar later druppelt dat in het onderzoeken binnen.

Dit is geen kindvraag.
Dit is waar het kind al leest wat volwassenen nog proberen te ordenen.

Foto: Mijn moeder en broer Grote Rob

"Mijn kind vroeg waarom ik altijd zucht. Ik zuchtte."

De verborgen plaats – geen idee, maar een ervaring

Jaren later kreeg dat vroege weten woorden.

In het werk van pedagoog Martinus Langeveld,
die sprak over 'De 'verborgen plaats' in het leven van het kind' (1953).
Een letterlijke plek waar het kind zichzelf is, buiten het bereik van directe sturing. 'De zolder, achter het gordijn, de trap, alleen,.... aan het opgroeien.

In het inzicht dat veel van ons handelen niet bewust gestuurd wordt – zoals Ap Dijksterhuis in 'Het slimme onbewuste' (2012) liet zien.

En in het denken van Jacques Derrida,
waar betekenis nooit vastligt, maar verschuift, schuurt, openbreekt.

Wat daar zichtbaar werd, was dit:

Kinderen doen dit al.

Dagelijks.
Precies.
Zonder aankondiging.

Zij halen verhalen uit elkaar.
Niet om ze kapot te maken,
maar om te laten zien hoe ze in elkaar zitten.

Dit vraagt volwassen regie.
Niet om het kind te sturen,
maar om te kunnen blijven staan waar het schuurt.

Verhalen uit elkaar halen – terug de zandbak in

Vanuit die lijn begon het onderzoeken.

Niet door te verklaren,
maar door te kijken.

Verhalen werden niet bevestigd,
maar opengelegd.

Alsof ze teruggingen naar hun begin:
de zandbak.

Waar niets vastligt.
Waar alles nog mogelijk is.
Waar onderdelen los van elkaar zichtbaar worden.

Zonder macht.
Zonder opgelegde betekenis.

Dit is geen methode.
Dit is een houding.

Een manier van kijken waarin het alledaagse
weer beschikbaar komt als onderzoek.

Arts Based Research werd daarin geen techniek,
maar een bemiddelaar, een vorm van aanraken.

Allerlei verhalen verscheuren.

Verscheurend zoals een kind dat kan doen middels een opmerking, een vraag, een zeg of een blik.

Je bevrijden van gewoonte in denken, voelen en doen, en te laten zien dat er nog meer is- 'verborgen plaatsen'.

Niet uitleggen wat iets betekent,
maar het zo neerleggen
dat de ander zelf gaat zien.

Van kunst naar ontwerp – en weer terug naar het kind

Het onderzoek verschoof.

Naar design.
Naar gebruiksgemak.

Hoe iets werkt.
Hoe iets voelt.
Hoe iets uitnodigt of juist afsluit.

En naar systemen.

Toezicht.
Organisaties.
Governance.

Daar werd zichtbaar hoe snel het kind verdwijnt
achter structuren, taal en besluiten.

En tegelijk:
hoe vaak juist het ogenschijnlijk eenvoudige
– het ‘kinderlijke’ – de weg opent naar iets nieuws.

Niet omdat het simpel is,
maar omdat het kloppend is.

AI – een nieuw speelveld, hetzelfde principe

Toen kwam AI.

Snel.
Veelbelovend.
En tegelijk herkenbaar.

Ook hier: teksten, systemen, verhalen.

Ook hier: wat wordt herhaald,
en wat wordt werkelijk ontwikkeld.

Met het denken van Derrida als basis
werd AI geen instrument,
maar een gesprekspartner.

Een veld waarin je kunt voeden,
of waarin je herhaalt wat er al was.

Hier ligt opnieuw volwassen verantwoordelijkheid.

Wat voeg jij toe?
En wat laat je ongemerkt doorgaan?

Kort&Klein – geen stijl, maar een gevolg

Uit al die lagen ontstond iets ogenschijnlijk eenvoudigs:

Kort&Klein.

Kleine verhalen.
Alledaagse momenten.

Maar nooit klein in betekenis.

Elk verhaal begint met een signaal.
Zo klein dat het vaak wordt gemist.

Daarna volgt taal.
Wat zeggen we hierover – en klopt dat?

En dan handelen.
Wat doen we, nu we beter kijken?

Signaal – Taal – Handelen.

Geen model.
Wel een richting.

101 verhalen – een onderzoek dat zichtbaar wordt

101 Kort&Klein kind eren is geen bundel losse verhalen.
Het is ook een onderzoek dat zichtbaar is gemaakt.

Een voorstelling.

'een voorstelling is een manier om iets dat niet zomaar zichtbaar is door middel van een bepaald beeld, de voorstelling, aanwezig te maken, te presenteren’ -Jan Bransen, Laat je niets wijsmaken. (2013)

Een verzameling verborgen plaatsen
die herkenbaar worden
voor wie bereid is te vertragen.

Kinderen nemen opgroeien serieus.
En laten zien hoe het werkt.

Niet groots.
Maar precies.

Dit boek vraagt geen snelle antwoorden.
Het vraagt iets anders:

Dat je naast een kind gaat staan
en opnieuw leert kijken.

Niet over het kind heen.
Maar met het kind.

Daar begint samenwerking.
Daar wordt opvoeden weer opgroeien.