Achtergrond
Waar Kort&Klein
op rust
Kort&Klein is geen methode die ergens van is afgeleid. Het is een houding
die is gegroeid – uit dertig jaar dagelijks werken met kinderen, en uit de
vraag die daarin steeds terugkeerde:
wat zegt of doet dit kind?
De kern
Zeven domeinen. Één grondhouding. Het kind als gelijkwaardige gesprekspartner in het
eigen opgroeien.
Het fundament
Geen theorie
zonder praktijk.
Geen praktijk
zonder grond.
Wat bedoelt een kind wanneer het iets anders zegt of doet dan verwacht? Die
vraag stelt u zich misschien al jaren. De teksten die volgen geven daar een achtergrond
bij en kunnen op het eerste gezicht wat abstract klinken. Dat klopt. Maar ze zijn
geworteld in dertig jaar dagelijkse praktijk naast kinderen in gewone en bijzondere
klassen. Dat maakt het verschil. En dat verschil is precies terug te zien in 101 Kort&Klein
kind eren – 101 herkenbare verhalen waarin al die inzichten gewoon tot leven komen.
Kort&Klein staat op zeven domeinen die elkaar voortdurend aanvullen en bevragen.
Geen van die domeinen staat alleen. Pedagogiek zonder reflectie op macht werkt
blind. Psychologie zonder verhaal blijft abstract. Design Thinking zonder
pedagogische grondhouding ontwerpt voor kinderen in plaats van mét hen.
Wat die domeinen bijeenhoudt, is dertig jaar praktijk in basis- en speciaal
onderwijs in klassen, gangen, speelpleinen en keukens waar kinderen lieten zien
wie ze zijn en wat ze nodig hebben, als je bereid bent te kijken.
Kort&Klein destilleert dat tot kleine, hanteerbare momenten. Niet als
vereenvoudiging – maar als verdieping. Het kleine is vaak het grootste.
De zeven domeinen
Elk domein draagt.
Samen dragen ze het werk.
01 - Domein
Pedagogiek
De pedagogiek vraagt naar de verhouding tussen volwassene en kind. Kort&Klein
vertrekt vanuit gelijkwaardigheid: het kind is geen object van opvoeding, maar een
actieve deelnemer. Denkers als Janusz Korczak, Max van Manen, Philippe Meirieu en
Martinus Langeveld legden de grond voor een pedagogiek die het kind serieus
neemt – niet als project, maar als persoon. Orthopedagoge Laura Batstra geeft met
haar grensverleggende onderzoek stemgeluid terug aan kinderen. En doet een beroep
op orthopedagogen en pedagogen die opgeleid zijn met het oog op de context rondom
kinderen.
Korczak · Langeveld · Freire · Meirieu · Mulderij · van Manen · Biesta · Batstra
02 - Domein
Filosofie
De Franse filosoof Jacques Derrida leerde lezen wat er onder de oppervlakte van taal
beweegt – spanningen, tegenstellingen, machtsverhoudingen die zich verschuilen in
gewone woorden en alledaagse situaties. Frank Kuhlmann las Derrida pedagogisch en
herkende daarin iets wat kinderen al doen vanaf het moment dat ze meekijken naar de
wereld van volwassenen.
Kinderen zijn van nature deconstructeurs. Zonder theorie, zonder intentie. Ze benoemen
wat volwassenen niet meer zien. Ze stellen de vraag die niemand stelde. Ze leggen
tegenstellingen bloot – niet als verzet, maar als constructief ontwikkelingssignaal. Het
kind dat zegt dat de keizer geen kleren draagt, corrigeert geen gezag. Het beschrijft
gewoon wat het ziet.
Kort&Klein maakt van kinderen een werkwoord. Kinderend deconstrueren kinderen
sensitief en natuurgetrouw de verhalen van volwassenen – en openen daarmee een
verfrissende toegang tot gewoonten, systemen en machtsverhoudingen die volwassenen
zelf niet meer bevragen. Wie dat leert inzien, leert van kinderen en groeit samen op.
Derrida · deconstructie · kinderen verstaan · kinderend
03 - Domein
Psychologie
Kinderen ontwikkelen zich in relatie. Hechting, regulatie, identiteit, flexibiliteit – het zijn
geen abstracties maar dagelijkse verschijnselen in elke klas en elk gezin. Kort&Klein put
uit ontwikkelingspsychologie en neuropsychologie om te begrijpen waarom kleine signalen
grote betekenis dragen. Jelle Jolles' werk over het lerende brein is hierin een belangrijke
stem.
Bowlby · Vygotsky · Siegel · Jolles
04 - Domein
Arts-Based Research
Niet alle kennis laat zich vangen in meetbare uitkomsten. Arts-Based Research erkent
dat verhalen, beelden en poëzie een eigen kenniswaarde dragen. De Kort&Klein-
verhalen zijn geen illustraties bij theorie – ze zijn zelf onderzoek. Ze maken zichtbaar
wat cijfers missen: het leven zoals het gevoeld en geleefd wordt door kinderen en de
volwassenen om hen heen.
Eisner · Barone · McNiff · Leavy
05 - Domein
Design Thinking
Opvoeden en onderwijs geven zijn ontwerpprocessen. Je werkt met onzekere
materialen, open einden en kinderen die voortdurend veranderen. Design Thinking
brengt een houding van nieuwsgierigheid, iteratie en empathie – niet om systemen te
optimaliseren, maar om ruimte te ontwerpen waarin kinderen tot hun recht komen.
Het kind als mede-ontwerper van de eigen omgeving.
Brown · Kelley · Cross · Schön
06 - Domein
Governance
Hoe organisaties zijn ingericht, bepaalt mede hoe kinderen worden gehoord – of juist
niet. Kort&Klein kijkt ook naar structuren: besluitvorming, participatie,
verantwoording. Kinderparticipatie is geen programma dat je uitvoert. Het begint bij
de vraag welke stem kinderen hebben in de systemen die over hen gaan en wie
daarvoor verantwoordelijkheid draagt.
Kinderrechtenverdrag VN · Hart · Lansdown
07 - Domein
Praktijkervaring
Dertig jaar werken in basis- en speciaal onderwijs. Duizenden momenten waarop
kinderen lieten zien hoe zij opgroeien verstaan. Deze ervaring is geen anekdote – het is
een kennisbron. Niet boven de theorie, maar naast haar. De praktijk corrigeert de
theorie. En soms – als je goed kijkt – loopt ze er ver op vooruit. Versgesproken talen
vanuit de praktijk als signalen van wat er komen gaat.
30 jaar basis- en speciaal onderwijs · opvoedkundig samenwerken mèt kinderen
Hoe dat er uit ziet
Dertig jaar
opgroeien
meemaken.
Niet als toeschouwer. Als opvoedkundige die
dagelijks naast kinderen stond – in gewone
klassen en klassen voor kinderen die extra
aandacht vroegen. Dichtbij kinderen. Die ervaring
is de grond waaronder alle theorie wortelt.
· Basisonderwijs
Jarenlang werken in reguliere klassen leverde een scherp oog op voor wat kinderen doen als
niemand kijkt – en wat ze tonen als iemand dat wel doet. Elke dag een laboratorium voor
kinderen verstaan.
· Speciaalonderwijs
Kinderen die buiten reguliere kaders vallen, laten met bijzondere helderheid zien hoe systemen
kinderen kunnen missen. Het speciaal onderwijs scherpte de vraag: wie bepaalt wat een kind
nodig heeft?
· Opvoedkundig samenwerken
Kort&Klein ontstond in de samenwerking mét kinderen, niet over hen. Dat onderscheid is niet
semantisch – het is de kern van alles. Samen betekent: het kind heeft een stem die telt.
· Verhalen als kennisbron
De verhalen in Kort&Klein zijn geen voorbeelden ter illustratie. Ze zijn de kennisbron zelf –
nauwkeurige registraties van wat kinderen laten zien als je bereid bent het te zien.
Wat het oplevert
Zes domeinen.
Één beweging.
Wat Kort&Klein onderscheidt, is niet dat het meer weet. Het is dat het anders
kijkt. Niet naar kinderen – maar samen mét kinderen naar wat opgroeien
vraagt.
Die blik is geoefend in dertig jaar praktijk, onderbouwd door pedagogiek en
psychologie, verrijkt door Arts-Based Research en Design Thinking, en
verankerd in een opvatting over governance waarin kinderen geen doelgroep
zijn – maar gelijkwaardige belanghebbenden.
Dat is de grond. Klein van formaat. Groot in wat het opent.
Nieuwsgierig naar hoe dit
eruitziet in de praktijk?
Frank Kuhlmann is beschikbaar voor lezingen, begeleiding,
organisatieadvies en pedagogische reflectie. Het gesprek begint met
een moment.
Frank Kuhlmann - Kort&Klein
opgroeien
Pedagogisch advies, lezingen en begeleiding vanuit de overtuiging dat kinderen opgroeien serieus nemen — en dat volwassenen dat kunnen leren zien.t
Aanbod
Lezingen
Trainingen
Organisatieadvies
Het boek
Navigatie
Contact
KvK-nummer:
87987139t
© 2026 Frank Kuhlmann – Kort&Klein opgroeien. Alle rechten voorbehouden.
Teksten en beeldmateriaal mogen niet zonder toestemming worden overgenomen.